|
Tadeusz "Grzegorz" Pełczyński urodził się 14 lutego 1892 roku w Warszawie.
Był synem Ksawerego Pełczyńskiego i Marii z Liczbińskich oraz prawnukiem Michała Pełczyńskiego,
generała Armii Królestwa Kongresowego.
Naukę rozpoczął w Szkole Realnej w Łowiczu. Ukończył gimnazjum
im. Chrzanowskiego w Warszawie, gdzie po raz pierwszy zetknął się z konspiracją w szeregach "Przyszłości".
W 1911 roku zdał maturę i podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
Został przyjęty do akademickiego Związku Młodzieży Polskiej "Zet", należał również do Polowych Drużyn "Sokoła".
Wybuch I wojny światowej zaskoczył go na wakacjach pod Włocławkiem.
Po zajęciu tych terenów przez Niemców został przez nich zmobilizowany do pracy w charakterze medyka w obozie jenieckim dla Rosjan.
Po zwolnieniu ze służby niemieckiej, w czerwcu 1915 roku, wstąpił do III Brygady Legionów Polskich.
Był oficerem 6 Pułku Piechoty Legionów. Po uzyskaniu niepodległości przez Polskę w listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego.
Brał udział w kampanii przeciwko bolszewikom na terenie Wileńszczyzny, za co został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari i czterokrotnie Krzyżem Walecznych. We wrześniu 1919 roku podjął naukę w Szkole Podchorążych.
W 1920 roku został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty na stanowisko dowódcy batalionu. W latach 1921-1923 studiował w Wyższej Szkole Wojennej. Studia skończył z wysoką, piątą lokatą.
Po uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego powrócił do Szkoły Podchorążych Piechoty na stanowisko dowódcy batalionu.
W lipcu 1924 roku powołano go do Biura Ścisłej Rady Wojennej.
W 1927 roku został szefem Wydziału Ewidencyjnego Oddziału II (wywiad) Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.
W 1929 roku ppłk Tadeusz Pełczyński został mianowany Szefem Oddziału II Sztabu Generalnego WP.
W 1932 roku, zgodnie z zasadą rotacji, rozpoczął staż na stanowisku dowódcy
5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie, który odbywał do 1935 roku.
W latach 1935-1938 płk Pełczyński ponownie stał na czele Oddziału II Sztabu Generalnego WP.
W 1939 roku został mianowany dowódcą 19 Dywizji Piechoty w Wilnie.
Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku był dowódcą piechoty w armii "Prusy",
dowodził m.in. na tyłach Wehrmachtu w Lasach Przysuskich.
Po zakończeniu kampanii wrześniowej podjął działalność konspiracyjną w Warszawie.
W latach 1940-1941 był komendantem okręgu lubelskiego Związku Walki Zbrojnej.
W wyniku rozpracowania przez Gestapo struktur lubelskiego okręgu ZWZ płk Pełczyński wrócił do Warszawy i
objął funkcję szefa sztabu Komendy Głównej ZWZ - AK (od lutego 1942 roku), którą pełnił do października 1944 roku.
Jednocześnie, od lipca 1943 roku, był zastępcą komendanta głównego AK.
1 października 1943 roku Naczelny Wódz mianował go na stopień generała brygady. Gen.
Tadeusz Pełczyński był współautorem koncepcji walki AK i planów powstania powszechnego, współdecydował o wybuchu Powstania Warszawskiego,
w którym brał czynny udział.
Po kapitulacji powstania przebywał w więzieniu, m. in. w Colditz. Po uwolnieniu przez Amerykanów w maju 1945 roku udał się do Londynu.
Na emigracji był szefem gabinetu Naczelnego Wodza i przewodniczącym Komisji Historycznej AK przy sztabie głównym w Londynie (do 1947 roku).
Aktywnie działał w organizacjach kombatanckich związanych z AK - w latach 1956-1969 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Studium Polski Podziemnej.
Pod jego kierownictwem opublikowano trzeci tom "Polskich Sił Zbrojnych w II wojnie światowej - Armia Krajowa" i tomy "Armia Krajowa w dokumentach". Współpracował z Radiem Wolna Europa. Prowadził również Dom Kombatanta "Antokol" w Chislehurst pod Londynem, w którym mieszkało wielu wybitnych Polaków.
Gen. Tadeusz Pełczyński zmarł w Londynie 3 stycznia 1985 roku. Jego marzeniem był powrót do wolnej ojczyzny i spoczęcie na Powązkach. To marzenie ziściło się. Prochy gen. Tadeusza Pełczyńskiego sprowadzono do kraju w listopadzie 1995 roku i złożono w grobie na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
|